Alles over de miljonairsbelasting
Kabinetscrisis over miljonairsbelasting
Op 12 november ontstond een kabinetscrisis over de ‘miljonairsbelasting’ afgesproken tussen Pro, Volt en de coalitiepartijen CDA en D66. Coalitiepartner VVD vond het voorstel ‘ontluisterend’ en benoemde regelmatig dat het ging om een ‘pijngrens’ voor de partij. In de debatten in de kamer wordt de indruk gewekt dat Pro en Volt er niet in slagen om de kamer te voorzien van de juiste argumenten voor vermogensbelasting. Zo leek Wendy van Eijk (VVD) nog in de veronderstelling dat vermogensbelasting zal resulteren in minder miljonairs, terwijl we hieronder zullen tonen dat het tegendeel het geval is. In dit artikel leggen wij uit waarom een belasting op vermogen essentieel is voor het afremmen van ongelijkheid, voor economische groei en voor stabiliteit van de samenleving.
Vermogen buiten beeld gebleven
De Nederlandse belastingdiscussie is te lang gevoerd alsof het zou gaan om een keuze tussen het zorgen voor sociale voorzieningen óf het eerlijk belonen van hard werk. Dat is een valse tegenstelling, omdat vermogen uit deze vergelijking wordt weggelaten. Vermogen is een cruciale factor binnen de economie. Het accumuleert, het stagneert de economie wanneer het stil ligt en het schept passief inkomen, tijd en macht. Vermogen moet daarom een belangrijk onderdeel zijn van de discussie over belastingen.
Het tijdperk van miljardairs
Deze tijd van miljardairs is geen triomf voor ondernemerschap maar een gevolg van een systeemfout. Gary Stevenson legt helder uit hoe het ontzien van grote vermogens resulteert in groeiende vermogensongelijkheid. Iemand met een vermogen van twintig miljoen euro haalt daaruit zonder veel moeite een passief inkomen van een ton per maand. Deze inkomsten kan hij niet simpelweg ‘wegconsumeren’; hij moet er daarom wel ‘assets’ (inkomstengenererend bezit of ‘activa’) mee kopen – vastgoed, aandelen, grond, grondstoffen – die daardoor schaarser en duurder worden en zijn passieve inkomen opnieuw zullen vergroten. Huishoudens worden ondertussen door hoge belastingen en de stijgende prijzen steeds meer afhankelijk van krediet. Ze bouwen minder op en hun productiviteit stroomt in de vorm van rente naar banken en aandeelhouders. Ook de staat heeft door privatisering veel bezit verloren aan investeerders. Het gevolg is verarming van de middenklasse en de staat.
Liever duizend miljonairs dan één miljardair
In zijn campagne voor de midterms-verkiezingen verwoordde senator Abdulrahman el Seyed het treffend: ‘Ik heb liever een economie die duizend mensen miljonair maakt dan één miljardair’. Dat lukt niet wanneer vermogen blijft toestromen naar mensen die al veel bezitten. De Franse econoom Thomas Piketty beschreef dit fenomeen met de volgende formule: zolang het passief inkomen op vermogen hoger is dan de economische groei (productie door arbeid), hoopt vermogen zich steeds verder op bij de bezittende klasse. De economische groei van Nederland is 2,1 % terwijl het gemiddeld rendement op aandelen 6% is. In Nederland bezit de rijkste één procent nu al vierentwintig procent van al het vermogen. Wanneer we onze koers niet verleggen gaan we richting niveaus van ongelijkheid zoals India, waar de rijkste één procent, 31% van het vermogen bezit. Groeiende ongelijkheid zal uiteraard ook grote gevolgen hebben voor democratie en rechtsstaat. Vermogensbelasting is een must om dit noodlottige Monopoly-spel te doorbreken, zodat we samen langer kunnen doorspelen.
Verschil tussen echte vermogensbelasting en ‘Box 3’
Vermogensbelasting is een heffing op het vermogen zelf, onafhankelijk van de vraag of daar winst op is gemaakt. De ‘Box 3’ belasting die in Nederland wordt geheven is eigenlijk geen echte vermogensbelasting. Het belast de inkomsten die op basis van vermogen worden gemaakt, zoals rente op spaargeld, dividend uit beleggingen en huurinkomsten uit een tweede woning. Het doel van vermogensbelasting moet zijn om de inkomstenbelasting te verlagen (of idealiter helemaal af te schaffen) zodat werkende mensen in staat worden gesteld om vermogen op te bouwen. Echter worden in het Belastingplan mensen met een vermogen van 60.000 euro of meer al belast in Box 3, met een tarief van 36% op inkomsten uit vermogen. Daardoor treft het plan ook de mensen die nog vermogen aan het opbouwen zijn en voor het grootste deel nog hun inkomsten verdienen met werk. De ‘miljonairsbelasting’ voor mensen met een vermogen van enkele miljoenen, houdt maar een kleine verhoging in bovenop het normale Box 3 tarief, van 36% naar 38,5% en geeft werkende mensen dus veel te weinig voordeel. Om de groeiende ongelijkheid af te remmen, zou de middenklasse moeten worden ontzien, zodat zij vermogen kunnen blijven opbouwen. De vermogensbelasting zou daarvoor moeten worden beperkt tot mensen die kunnen leven van passief inkomen, de echte multimiljonairs dus.
Vermogensbelasting stimuleert investeren
Een echte vermogensbelasting stimuleert de econonomie. Wanneer het wordt belast, moet vermogen namelijk worden geïnvesteerd om daaruit inkomsten te genereren en te voorkomen dat het kapitaal langzaam slinkt. Box 3 straft het winstgevend maken van kapitaal eigenlijk af, omdat het de beloning op investeren teveel belast. Vermogenden zullen er in die situatie vaker voor kiezen om het risico van investeren niet meer te nemen. Kapitaal blijft dan ongebruikt en opgepot buiten de economie. Daarom is een echte vermogensbelasting te verkiezen boven het huidige Box 3-systeem.
Meer mensen gaan werken, minder afhankelijkheid van toeslagen
Wat wordt beloond zal groeien: wanneer inkomstenbelasting omlaag gaat, wordt arbeid aantrekkelijker ten opzichte van inactiviteit. We horen nu regelmatig dat mensen terugdeinzen om meer te werken, om niet terecht te komen in een hogere schaal van inkomstenbelasting. Wanneer mensen meer gaan werken door een betere beloning, kan ook de afhankelijkheid van toeslagen en uitkeringen afnemen. Ook de overheidsuitgaven van het bijbehorende ambtenaren-apparaat kunnen dan omlaag.
Handhaven van maatschappelijke stabiliteit
De betere nivellering en het stimuleren van zowel investeren als werken zal bijdragen aan stabiliteit en groei – de ware reden waarom vermogenden zullen kiezen om in Nederland te blijven. Zwitserland is een voorbeeld van een belastingstelsel met een relatief hoog aandeel belasting uit vermogen. Vermogensbelasting is een essentieel middel om maatschappelijke chaos te voorkomen. Onze inschatting is dat wanneer er niet binnen vijf jaar een vermogensbelasting wordt ingevoerd om de groeiende ongelijkheid tegen te gaan, de groep met revolutionair communistische ideeën binnen tien jaar groot genoeg zal worden om tot maatschappelijke instabiliteit te leiden. Dit laatste zou natuurlijk pas echt een reden zijn voor vermogenden om het land te verlaten; in vergelijking hiermee is enkele procenten belasting ‘peanuts’.
Miljonairs pleiten voor belasting op vermogen
Millennium verzamelt steun onder vermogende Nederlanders om een signaal te geven aan de kiezer en de Tweede Kamer voor het verschuiven van inkomstenbelasting naar vermogensbelasting. Nederlandse vermogenden hebben zich hierover al eerder uitgesproken. Peter Groenen, Peter Leest en Maarten Meijnen ondertekenden in Davos in 2023 een internationale oproep om vermogen te belasten. Zo bestaan er meerdere initiatieven, zoals The Cost of Extreme Wealth, Proud to Pay More, We Must Draw the Line, Patriotic Millionaires en Millionaires for Humanity. De Kieskompas-peiling in opdracht van Trouw in september 2026, toonde dat de helft van de VVD-kiezers een hogere belasting op vermogen aanvaardbaar vindt als daardoor de inkomstenbelasting niet stijgt.
Vermogensbelasting is makkelijker te betalen dan inkomstenbelasting
Deze standpunten tonen aan dat vermogensbelasting met meer plezier betaald zal worden dan inkomstenbelasting. En dat is logisch: wanneer we vermogens boven de 5 miljoen zouden belasten met 5% zou dat een lastenverlichting voor de werkende populatie opleveren van 23%.[1] Vermogenden zouden bij deze regeling niet eens kapitaal verliezen, omdat hun vermogen vaak al meer dan 5% opbrengt aan passief inkomen. Een vermogende die al 5 miljoen heeft liggen èn daarover inkomsten genereert, betaalt dan uit elke pot van 100 euro, 5 euro per jaar. Dat is gemakkelijker voor hem dan dat een werkende van de 100 euro per gewerkt uur, 10 euro [2] moet afstaan terwijl hij nog alles moet opbouwen.
Vermogensbelasting en levensbeschouwing
De levensbeschouwelijke tradities ondersteunen deze belastingvorm. De Koran (9:60-61) schrijft ‘zakaat’ voor: een vermogensbelasting van 2,5% op ongebruikt vermogen. Dit maakt dat bezit zich niet kan ophopen en er een vaste geldstroom ontstaat van de rijken naar de armen. Rijken worden op deze manier gestimuleerd om bezit te investeren en winstgevend te maken, om geen kapitaal te verliezen. De Koran (2:275-76) verbiedt rente. Dat betekent een verbod op geldstroom van de armen naar de rijken. Vers 2:279-80 spreekt, over rente als een oorlog met God en Zijn boodschapper. We kunnen dat begrijpen als in strijd zijn met de natuurwetten van evenwicht en stabiliteit. Vers 2:275-76 vergelijkt mensen die zich door een dergelijk system verrijken met ‘iemand die door Satan met waanzin is geslagen’. We zien dat terug in de hoogmoed van miljardairs die denken dat zij goden kunnen worden. In de Koran wordt geen inkomstenbelasting genoemd. Ook de Bijbel biedt grond voor het tegengaan van extreme vermogensongelijkheid. Het Oude Testament begrenst het gevaar van groeiende ongelijkheid met het jubeljaar (Leviticus 25:10-13) en gebiedt vrijgevigheid tegenover armen (Deuteronomium 15:7-11). In Matteüs 25:35-40 verbindt Jezus hulp aan behoeftigen met dienst aan God. In Marcus 10:21 vraagt Jezus een rijke zijn bezit te verkopen en de opbrengst te delen.
Kies voor verandering!
We moeten samen kiezen wat we willen belonen. Laten we verpleegkundigen en monteurs met hun zweet betalen voor publieke voorzieningen, terwijl de rijkste één procent steeds meer opkoopt en mag ‘kiezen voor liefdadigheid’? Of willen we mensen die hard werken de kans bieden om iets op te bouwen, en gunnen we degenen die al veel hebben opgebouwd het plezier om bij te dragen aan de voorzieningen die ook hun groei mogelijk maakten? Kies Millennium voor een rechtvaardig belastingstelsel, waarin we de inkomstenbelasting geleidelijk zullen vervangen door vermogensbelasting, zodat iedereen weer met hard werk een bestaan kan opbouwen.
Steun ons
Bent u miljonair en wilt u bijdragen aan een stabiele samenleving? Stuur ons een email om onze open brief aan de kamer mede te ondertekenen!
Abdulhaq Compier is directeur van het wetenschappelijk instituut van Millennium. Varianten van dit artikel werden tussen 9 oktober en 8 november aangeboden aan het Financieel Dagblad, Trouw, De Volkskrant, NRC, Reformatorisch Dagblad, Vrij Nederland, Quote, EW Magazine, de Kanttekening en de Groene Amsterdammer. Deze campagne van Millennium ging vooraf het plan van Pro en Volt, dat pas op 21 oktober werd bekend gemaakt in het Financieel Dagblad!
Voetnoten
[1] Nederland verwacht in 2026 ongeveer € 110 miljard aan loon- en inkomstenbelasting te ontvangen. Er zijn in het land 38.300 huishoudens met een vermogen boven de 5 miljoen en een gezamenlijk vermogen van € 495,1 miljard. Een jaarlijkse vermogensbelasting van 5% bij deze huishoudens zou ongeveer € 24,8 miljard per jaar opleveren (berekening obv cijfers CBS).
[2] Ongeveer 23% van wat een werkende nu per uur aan belasting betaalt als hij 100 euro per uur verdient.
Related Berichten
Het Leidens Ontzet: de multiculturele geschiedenis van onze grondrechten
Op 3 oktober 1574 bevrijdden de Watergeuzen de stad Leiden. De Geuzen voeren Turkse vlaggen…
Wie krijgt uw belastinggeld?
Het is weer zover: de zondebok is terug De afgelopen jaren moest de gewone burger…
Christelijke idealen in de afschaffing van de slavernij
Inleiding Het abolitionisme, de beweging voor de afschaffing van slavernij, werd diepgaand beïnvloed door christelijke…