Het is weer zover: de zondebok is terug

De afgelopen jaren moest de gewone burger steeds meer geloven dat zijn armoede komt door asiel en migratie. Iedereen voelt aan dat er weer een zondebok ontstaat, maar waarvan moet de zondebok de aandacht afleiden? Het is een makkelijke manier om te verhullen waar ons zuurverdiende belastinggeld écht naartoe gaat: naar winstgevende bedrijven die miljarden aan subsidies, belastingkortingen en vrijstellingen ontvangen. Terwijl gezinnen die elke euro omdraaien worden opgehitst om te demonstreren tegen een AZC, blijft het stil over de tientallen miljarden die de staat jaarlijks weggeeft aan grote ondernemingen, waaronder zelfs fossiele vervuilers. 

Miljarden belastinggeld naar winstgevende ondernemingen

Volgens onderzoek van SOMO, Oil Change International en Milieudefensie besteedt Nederland jaarlijks 37,5 tot 46 miljard euro alleen al aan fossiele subsidies voor grote ondernemingen. Overige regelingen bedragen naar schatting nog eens miljarden extra. Dit bestaat grotendeels uit kortingen, vrijstellingen en verlaagde tarieven in de energiebelasting, accijnzen en andere fiscale regelingen voor grootverbruikers in industrie, luchtvaart, scheepvaart en elektriciteitsproductie. Het gaat dus om belasting die niet wordt geïnd, maar die de burger wél moet opbrengen via andere belastingen en hogere energierekeningen. Dit zijn winstgevende bedrijven. Het belastinggeld wordt daarom niet gebruikt om werkgelegenheid te behouden. Het wordt als bedrijfswinst uitgekeerd aan aandeelhouders die voor hun winsten niets hoeven te doen en mede door deze regelingen amper risico’s lopen in hun investeringen. Deze situatie is ook wel beschreven als ‘privatizing the profits, socializing the costs’ (‘privatiseren van de winst, maar verdelen van de kosten’).

De Rekenkamer en het ministerie van Justitie en Veiligheid laten zien dat de totale uitgaven aan migratie en asiel in 2023 ongeveer 7,2 miljard euro bedroegen, inclusief opvang, procedures en bredere migratie-uitgaven binnen JenV. Een groot deel van deze kosten gaat naar salarissen van mensen die werkzaam zijn in de sector en bevordert dus werkgelegenheid. De kern is dus eenvoudig te benoemen: de Nederlandse staat geeft in de meest conservatieve berekening  jaarlijks minstens vijf tot zes keer zoveel belastinggeld weg aan winstgevende bedrijven als aan alle kosten van asiel en migratie samen. 

De oplossing: belasten van slapend kapitaal

Ons uitgangspunt is helder: publieke middelen zijn er voor de burger en horen niet de winst van kapitaalkrachtige bedrijven te subsidiëren. Wij stellen daarom een fundamentele wetswijziging voor. Allereerst schaffen we de fossiele subsidies en fiscale voordelen voor winstgevende bedrijven gefaseerd maar onherroepelijk af vóór 2035. Elke regeling waarmee grootverbruikers minder energiebelasting of accijns betalen dan huishoudens wordt herzien en omgezet in een kostendekkende heffing. Ook gefaseerd zullen we het slapende kapitaal, zoals grote kasreserves van ondernemingen, gaan belasten.

Ondernemingen niet wegjagen

Met het uitsluitend belasten van slapend kapitaal (en niet de winst) voorkomen we dat ondernemingen worden weggejaagd. We beschouwen ondernemingen niet als melkkoeien voor de staat, maar we laten ook de belastingbetaler niet gebruiken als een melkkoe voor de ondernemingen. Zo wordt iedereen beloond naar arbeid, en wordt niemand uitgebuit. Een rechtvaardige samenleving is stabiel, en stabiliteit is de voorwaarde voor succesvol ondernemen.