Op 3 oktober 1574 bevrijdden de Watergeuzen de stad Leiden. De Geuzen voeren Turkse vlaggen op hun schepen, droegen Turkse snorren en uniformen, en riepen de leuze ‘Liever Turks dan Paaps!’ Waar kwamen deze Turkse elementen vandaan?

In de zestiende eeuw bestond er in Nederland geen godsdienstvrijheid. We waren onderdeel van het katholieke Spaanse Rijk. Duizenden Nederlanders werden levend verbrand omdat zij het protestantse geloof aanhingen. Het volk bezweek onder vreselijke terreur en hoge belastingen.

De Nederlandse provinciën verenigden zich en streden voor onafhankelijkheid. Het enige land de Nederlanden steunde in deze strijd, was het Ottomaanse Rijk. De leuze ‘Liever Turks dan Paaps!’ betekende dat de Nederlanders liever leefden onder bestuur van de Turkse sultan dan onder de paus, omdat de sultan godsdienstvrijheid gaf aan protestanten.

De godsdienstvrijheid in het Ottomaanse Rijk inspireerde Willem van Oranje om Nederland een van de eerste Europese landen te maken met vrijheid van godsdienst. Die werd vastgelegd in de Unie van Utrecht van 1579.

Nederland was hiermee bevrijd van onderlinge strijd en vervolging. We konden ons richten op handel en wetenschap. Mensen met allerlei achtergrond konden in Nederland komen wonen en brachten handelsmogelijkheden en spannende filosofie. Nederland werd het meest welvarende land van Europa.

De vrijheid van Nederland droeg bij aan de idealen van de Verlichting: vrijheid, gelijkheid en rede. Het grondrecht op godsdienstvrijheid dat ooit inspiratie had in het Ottomaanse Rijk vond, via filosofen zoals Locke, zijn weg naar de Amerikaanse Grondwet in 1787. Het is ook nog steeds verankerd in onze Grondwet.

Lees meer over deze fascinerende geschiedenis van onze grondrechten:

Ottomaanse steun aan de Nederlandse onafhankelijkheid

Invloed van de Islam op de Nederlandse godsdienstvrijheid

Nederland moet weer een idee worden (de Kanttekening)